Rekuperacja w nowym domu – czy jest obowiązkowa i co mówią przepisy?
Planujesz budowę domu i słyszysz, że rekuperacja już wkrótce będzie obowiązkowa? Prawda jest nieco bardziej złożona. Sprawdzamy, co konkretnie mówią obowiązujące przepisy budowlane, piszemy czym jest wskaźnik EP i co naprawdę może zmienić projekt nowych warunków technicznych planowany na wrzesień 2026 r.
Artykuł powstał na podstawie projektu rozporządzenia opublikowanego na stronach RCL w czerwcu 2025 r. – do czasu publikacji w Dzienniku Ustaw przepisy mogą ulec zmianie.
Z tego artykułu dowiesz się:
Czy rekuperacja jest obowiązkowa?
Obecnie żaden przepis nie nakazuje wprost montażu rekuperatora w domu jednorodzinnym.
Jest jednak istotne ograniczenie: budynek musi spełnić maksymalny wskaźnik EP na poziomie 70 kWh/(m²·rok). W praktyce oznacza to konieczność ograniczenia strat energii – także tych wynikających z wentylacji.
Wentylacja grawitacyjna powoduje duże straty ciepła (rzędu 30-40%), których nie da się odzyskać. Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła pozwala znacząco te straty ograniczyć, co widać w obliczeniach energetycznych.
Dlatego choć rekuperacja nie jest bezwzględnie wymagana z mocy prawa, stanowi najprostszy i najpewniejszy sposób spełnienia wymagań energetycznych dla większości nowych domów.
Przeczytaj też: Stężenie CO₂ w domu – jak monitorować i co zrobić gdy jest za wysokie?
Co to jest wskaźnik EP?
EP to wskaźnik rocznego zapotrzebowania budynku na nieodnawialną energię pierwotną, wyrażony w kWh/(m²·rok). Uwzględnia on energię potrzebną m.in. do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody użytkowej, a także rodzaj zastosowanego nośnika energii.
Aktualne przepisy (§ 328 ust.2, Dz.U. z 2022 r. poz. 1225) określają limit:
“Maksymalna wartość wskaźnika EP dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego (ogrzewanie, wentylacja, ciepła woda użytkowa): 70 kWh/(m²·rok).”
Co przepisy mówią o wentylacji?
Zgodnie z §147 ust. 2, Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, Dz.U. 2022 poz. 1225
– każdy dom musi mieć wentylację:
„Wentylację mechaniczną lub grawitacyjną należy zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi (…), w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza.” – §147 ust. 2, Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, Dz.U. 2022 poz. 1225
Dz.U. 2022 poz. 1225, §148 ust. 1
– kiedy wentylacja mechaniczna jest obowiązkowa?
„Wentylację mechaniczną wywiewną lub nawiewno-wywiewną należy stosować w budynkach wysokich i wysokościowych oraz w innych budynkach, w których zapewnienie odpowiedniej wymiany powietrza nie jest możliwe za pomocą wentylacji grawitacyjnej lub wentylacji hybrydowej. W pozostałych budynkach może być stosowana wentylacja grawitacyjna lub wentylacja hybrydowa.”
W domu jednorodzinnym wentylacja grawitacyjna cały czas jest technicznie dopuszczalna. Problem w tym, że nowe budynki mają szczelną stolarkę okienną, przy której wentylacja naturalna nie działa prawie wcale. Stąd w większości projektów obecnie wentylacja mechaniczna staje się koniecznością.
Kiedy rekuperacja jest wymagana i co zmienia projekt WT 2026?
Obowiązujące rozporządzenie (§151 ust. 1, Dz.U. 2022 poz. 1225) wymaga odzysku ciepła przy wydajności instalacji 500 m³/h i więcej, przy sprawności temperaturowej co najmniej 50%. Dla typowego domu jednorodzinnego (~150 m²) wydajność wentylacji wynosi orientacyjnie 200-250 m³/h – czyli poniżej tego progu. Dotychczas zatem §151 domu jednorodzinnego formalnie nie obejmował.
Projekt nowego rozporządzenia (planowane wejście w życie 20 września 2026 r.) zmienia to istotnie. Zgodnie z §150 ust. 1 projektu:
„W instalacji wentylacji mechanicznej ogólnej nawiewno-wywiewnej lub klimatyzacji komfortowej o wydajności 250 m³/h i więcej stosuje się urządzenie do odzyskiwania ciepła z powietrza wywiewanego o sprawności temperaturowej co najmniej 73%.”
A więc mamy dwie zmiany jednocześnie: próg wydajności wentylacji spada z 500 do 250 m³/h, a wymagana sprawność odzysku rośnie z 50% do 73%. Oznacza to, że po wejściu w życie WT 2026 odzysk ciepła może stać się wymogiem dla części domów jednorodzinnych – tych, których instalacja osiągnie lub przekroczy wydajność 250 m³/h.
Projekt WT 2026 – podsumowanie projektowanych zmian
W czerwcu 2025 r. opublikowano na stronach Rządowego Centrum Legislacji projekt nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, planowany do wejścia w życie 20 września 2026 r. (część przepisów od 31 grudnia 2026 r. lub 31 grudnia 2029 r.). Rozporządzenie nie jest jeszcze opublikowane w Dzienniku Ustaw – ale proces legislacyjny jest zaawansowany i wrzesień 2026 r. to realna data graniczna.
Dla domów jednorodzinnych najważniejsze zmiany dotyczące wentylacji i energii to:
- Limit EP – cząstkowa wartość wskaźnika EP dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego pozostaje na poziomie 70 kWh/(m²·rok) od wejścia rozporządzenia w życie. Obniżenie do 63 kWh/(m²·rok) nastąpi dopiero od 1 stycznia 2030 r. (§350 ust. 2 projektu).
- Próg odzysku ciepła i wydajności – zostaje obniżony z wydajności 500 m³/h do 250 m³/h, przy jednoczesnym podwyższeniu minimalnej wymaganej sprawności wymiennika z 50% do 73% (§150 ust. 1 projektu).
- Standard bezemisyjny – zakaz stosowania paliw kopalnych jako źródła ciepła w nowych budynkach wejdzie w życie dla domów jednorodzinnych dopiero od 1 stycznia 2030 r. (§349 ust. 1 pkt 3 projektu).
Ważna uwaga: przepisy stosuje się według stanu na dzień złożenia wniosku o pozwolenie na budowę. Dom, na który dostaniesz pozwolenie przed 20 września 2026 r., budujesz według aktualnych norm – nawet jeśli wbijasz łopatę po tej dacie.
Dlaczego sam rekuperator to nie wszystko?
Spełnienie wymagań dotyczących wentylacji dotyczy całego budynku, a nie tylko urządzenia. Rekuperator odpowiada za wymianę powietrza – ale to, czy powietrze rzeczywiście trafi do każdego pomieszczenia w wymaganej ilości i jakości, zależy od całej instalacji.
Znaczenie ma m.in. dobór średnic kanałów, opory przepływu, szczelność połączeń, prawidłowy montaż i regulacja. Błędy na etapie projektu lub wykonania prowadzą np. do niedowentylowania pomieszczeń, hałasu i wyższego zużycia energii – nawet jeśli centrala jest dobrej jakości.
Dlatego warto podejść do tematu całościowo. Jeśli szukasz kompleksowego rozwiązania – od projektu instalacji po dobór kanałów i elementów dystrybucji – sprawdź projekt wentylacji mechanicznej PEFLEX.
Polecamy: Rekuperacja w starym domu – co utrudnia montaż i jak sobie z tym poradzić?
FAQ
Czy bez rekuperacji dostanę pozwolenie na budowę?
Pozwolenie zależy od spełnienia warunków technicznych – w tym limitu EP ≤ 70 kWh/(m²·rok). Jeśli projektant wykaże obliczeniowo, że dom ten limit spełnia bez rekuperacji – uzyska pozwolenie.
Czy rekuperacja jest obowiązkowa prawnie?
Nie. Obowiązkowe jest zapewnienie skutecznej wentylacji i spełnienie wymagań energetycznych (EP). Rekuperacja jest skutecznym sposobem realizacji tych wymagań.
Czy stare domy muszą spełniać nowe przepisy?
Nie. Wymagania WT stosuje się przy budowie i przebudowie. Istniejące budynki bez robót budowlanych nie muszą być dostosowywane.
Czy WT 2026 wprowadzą obowiązek rekuperacji?
Nie wprost. Projekt obniża próg obowiązkowego odzysku ciepła do 250 m³/h i zaostrza wymagania energetyczne. To sprawi, że w części domów odzysk ciepła będzie wymagany z przepisów.
Czy wentylacja grawitacyjna nadal jest dopuszczalna?
Tak – przepisy nadal dopuszczają wentylację grawitacyjną, pod warunkiem że zapewnia odpowiednią wymianę powietrza. W nowoczesnych, dobrze uszczelnionych budynkach zwykle nie działa ona jednak wystarczająco skutecznie.
Źródła
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 (ze zmianami Dz.U. 2024 poz. 474 i 726, obowiązującymi od 15 sierpnia 2024 r.);
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2024/1275/UE z dnia 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD recast) – Dz. Urz. UE L 2024/1275 z 8 maja 2024 r.
- Projekt nowego rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie warunków technicznych (planowane wejście w życie: 20 września 2026 r.) – legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12398903
Poznaj nasze pozostałe wpisy blogowe
