Rośliny doniczkowe zdobią wnętrza, ale czy wpływają również na jakość powietrza w domu? Często przypisuje się im zdolność usuwania zanieczyszczeń i zwiększania wilgotności. Na ile te właściwości potwierdzają badania naukowe? W artykule przyglądamy się wpływowi roślin na domowy mikroklimat i wyjaśniamy, jakie czynniki pomagają realnie utrzymać dobrą jakość powietrza w pomieszczeniach.
Z tego artykułu dowiesz się:
Skąd przekonanie, że rośliny oczyszczają powietrze?
Przekonanie o oczyszczających właściwościach roślin doniczkowych spopularyzowały między innymi badania NASA z 1989 roku. Naukowcy sprawdzali w nich, czy rośliny są w stanie usuwać z powietrza lotne związki organiczne, takie jak benzen i formaldehyd. Eksperymenty przeprowadzono jednak w zamkniętych komorach, a nie w warunkach typowych dla mieszkań.
Badania te wykazały wówczas, że rośliny mogą pochłaniać niektóre zanieczyszczenia. Nie przesądza to jednak o ich skuteczności w domowych wnętrzach. Późniejsze analizy pokazały jednak, że w normalnych warunkach wpływ roślin na jakość powietrza jest niewielki. Nie mogą więc zastąpić sprawnej wentylacji ani oczyszczacza powietrza dobranego do potrzeb pomieszczenia.
Polecamy: Zwierzęta w domu z rekuperacją – jak zadbać o jakość powietrza?
Otwieranie okien w sezonie grzewczym a nawracająca pleśń
Otwierając okna jesienią lub zimą usuwamy wilgotne powietrze skokowo i bez kontroli. Gwałtownie obniża się temperatura powierzchni wewnętrznych ścian i stropów, szczególnie przy otworach okiennych i w narożnikach pokoi, czyli tam, gdzie pleśń pojawia się najwcześniej.
Po zamknięciu okna temperatura powietrza w pokoju szybko rośnie, podczas gdy ściana pozostaje jeszcze wychłodzona po wietrzeniu. Gdy ciepłe i wilgotne powietrze styka się z chłodną powierzchnią ściany, może dojść do osiągnięcia punktu rosy i kondensacji pary wodnej. Na powierzchni przegrody budowlanej pojawia się wilgoć, która stanowi optymalne środowisko dla grzybów pleśniowych.
Środki chemiczne i wietrzenie z doskoku usuwają widoczne skutki, nie przyczynę: brak ciągłej i stabilnej wymiany powietrza. Dopóki mikroklimat sprzyja kondensacji, pleśń będzie wracać.
Polecamy: Jak wybrać rekuperator do domu jednorodzinnego? Poradnik ekspertów
Czy rośliny doniczkowe oczyszczają powietrze w domu?
W typowym mieszkaniu ich wpływ na poziom zanieczyszczeń jest zbyt mały, by traktować je jako skuteczną metodę oczyszczania powietrza.
W analizie opublikowanej w 2019 roku naukowcy z Drexel University ocenili wyniki wcześniejszych badań pod kątem warunków panujących w budynkach. Wyliczyli, że aby osiągnąć efekt porównywalny z wymianą powietrza, potrzeba byłoby od około 10 do nawet 1000 roślin na metr kwadratowy, zależnie od przyjętych założeń. W mieszkaniu o powierzchni 50 m² oznaczałoby to setki, a w niektórych scenariuszach nawet tysiące doniczek.
Podobnie jest z dwutlenkiem węgla (CO₂). Rośliny pobierają go podczas fotosyntezy, ale tempo tego procesu zależy między innymi od oświetlenia i gatunku. W warunkach domowych ich wpływ na stężenie CO₂ jest niewielki w porównaniu z ilością gazu wydychaną przez mieszkańców.
Rośliny w sypialni nie zastąpią więc wentylacji, która usuwa zużyte powietrze i dostarcza świeże.
Przeczytaj: Filtry antysmogowe w rekuperatorze: ochrona na sezon grzewczy
Czy rośliny nawilżają powietrze w domu?
Rośliny oddają wodę do otoczenia w procesie transpiracji, czyli uwalniania jej przez liście. W ten sposób mogą zwiększać wilgotność powietrza, jednak skala tego efektu zależy od liczby i wielkości roślin, warunków panujących w pomieszczeniu oraz intensywności wentylacji.
Badania prowadzone w pomieszczeniach biurowych wskazują, że większa liczba roślin może podnosić wilgotność względną powietrza. Nie oznacza to jednak, że podobny efekt będzie zauważalny w każdym domu.
Warto również pamiętać o odpowiedniej pielęgnacji. Nadmierne podlewanie i stale mokre podłoże mogą sprzyjać rozwojowi pleśni. Dlatego rośliny mogą wspierać naturalne nawilżanie powietrza, ale nie powinny być podstawowym sposobem regulowania wilgotności w domu.
Co naprawdę poprawia jakość powietrza?
Rośliny pochłaniają część zanieczyszczeń, m.in. niektóre lotne związki organiczne, takie jak formaldehyd i benzen. Jednak w warunkach domowych nie robią tego na tyle skutecznie, by zastąpić wymianę powietrza. Dlatego sprawna wentylacja jest niezbędna, szczególnie w szczelnych, energooszczędnych budynkach.
Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła, czyli rekuperacja, usuwa zużyte powietrze i dostarcza świeże z zewnątrz. Filtry ograniczają ilość zanieczyszczeń przedostających się do wnętrza, a odzysk ciepła pozwala zmniejszyć straty energii związane z wymianą powietrza.
Rośliny są cennym elementem domowej przestrzeni, ale nie zastąpią sprawnej wentylacji, która jest podstawą utrzymania odpowiedniej jakości powietrza w domu.
Suche powietrze w domu zimą: rośliny a rekuperator
Zimą powietrze zewnętrzne zawiera zwykle niewiele pary wodnej. Gdy napływa do domu i zostaje ogrzane, jego wilgotność względna spada, przez co staje się bardziej suche. Kilka doniczek roślin nie wystarczy, by wyraźnie zwiększyć wilgotność w całym domu.
Jak więc ograniczyć straty wilgoci? Rozwiązaniem jest rekuperacja z wymiennikiem entalpicznym ERV, który odzyskuje część wilgoci z powietrza usuwanego z budynku i przekazuje ją do świeżego powietrza nawiewanego do pomieszczeń. Dzięki temu można ograniczyć straty wilgoci związane z wentylacją w sezonie grzewczym.
Dowiedz się więcej: Wymiennik entalpiczny ERV – co to jest, jak działa i czy warto go wybrać?
FAQ
Czy rośliny doniczkowe oczyszczają powietrze?
Rośliny mogą pochłaniać niektóre zanieczyszczenia, ale ich wpływ w warunkach domowych jest niewielki. Nie zastępują wentylacji ani oczyszczacza powietrza.
Czy rośliny zwiększają wilgotność powietrza?
Tak, oddają wodę przez liście i mogą podnosić wilgotność w pomieszczeniu. Skala efektu zależy od liczby roślin, ich gatunku i warunków w domu.
Czy rekuperacja pomaga poprawić jakość powietrza?
Tak. Rekuperator zapewnia stałą wymianę powietrza, a odpowiednio dobrane filtry ograniczają ilość wybranych zanieczyszczeń napływających z zewnątrz. Odzysk ciepła pozwala jednocześnie zmniejszyć straty energii związane z wentylacją. W przypadku wymiennika entalpicznego możliwy jest również częściowy odzysk wilgoci z powietrza wywiewanego, co może pomóc ograniczyć spadek wilgotności w domu w sezonie grzewczym.
Źródła
- Cummings B.E., Waring M.S., Potted plants do not improve indoor air quality, 2020.
- Gubb C. i in., Can houseplants improve indoor air quality by removing CO₂ and increasing relative humidity?, 2018.
- Berger J. i in., The impact of plants on indoor air quality and the wellbeing of building occupants, 2025.
- Impact of living plants on the indoor air quality in a large modern building.
- Wolverton B.C. i in., Interior Landscape Plants for Indoor Air Pollution Abatement, NASA, 1989.
Poznaj nasze pozostałe wpisy blogowe






