Jak wybrać rekuperator do domu jednorodzinnego? Poradnik ekspertów
Pierwsze mroźne poranki to sygnał, że zbliża się sezon grzewczy, a wraz z nim sezon smogowy. To dobry moment, żeby sprawdzić stan filtrów w rekuperatorze i zdecydować, czy zastosować filtr antysmogowy, aby ograniczyć ilość zanieczyszczeń przedostających się do domu wraz z powietrzem nawiewanym.
Z tego artykułu dowiesz się:
Sezon grzewczy to sezon smogowy
Wraz z pierwszymi chłodami rośnie stężenie pyłów zawieszonych w powietrzu, zwłaszcza w miejscach, gdzie istotnym źródłem emisji jest ogrzewanie domów paliwami stałymi. Do atmosfery trafiają wtedy produkty spalania, a dodatkowym źródłem pyłu jest również ruch samochodowy i pylenie z dróg. W efekcie powstaje mieszanka cząstek o różnej wielkości: od PM10, przez PM2,5, po najdrobniejszą frakcję PM1.
Polskie normy określają dopuszczalne poziomy stężenia pyłów w powietrzu. Dla średniego rocznego stężenia PM10 jest to 40 µg/m³, a dla PM2,5 – 20 µg/m³. W sezonie grzewczym w wielu miejscach dochodzi do przekroczeń tych wartości.
Przeczytaj też: Jaki filtr do rekuperatora wybrać? Praktyczny przewodnik krok po kroku
Co dokładnie jest w smogu?
Smog to zanieczyszczone powietrze zawierające m.in. pyły zawieszone (PM10, PM2,5 i PM1), tlenki azotu, dwutlenek siarki, ozon oraz benzo(a)piren i inne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA). Substancje te mogą podrażniać drogi oddechowe, pogarszać jakość oddychania i przy długotrwałej ekspozycji zwiększać ryzyko problemów zdrowotnych.
Wielkość cząstek wpływa na miejsce ich osadzania w układzie oddechowym:
- PM10 – cząstki o średnicy do 10 µm, które mogą osadzać się w górnych drogach oddechowych oraz docierać do płuc;
- PM2,5 – cząstki o średnicy do 2,5 µm, które mogą docierać do drobnych dróg oddechowych i pęcherzyków płucnych;
- PM1 – cząstki o średnicy do 1 µm, należące do drobnej frakcji pyłu, która może docierać do obszaru pęcherzyków płucnych.
Dlatego wraz ze zmniejszaniem się rozmiaru cząstek rośnie ich zdolność do docierania do głębszych części płuc. Szczególne znaczenie ma więc ograniczanie ekspozycji na drobne frakcje PM2,5 i PM1.
Filtr antysmogowy F9: co i ile wyłapuje?
Podstawowy filtr stosowany w centrali wentylacyjnej to często filtr klasy G4 lub M5, który zapewnia podstawową ochronę przed większymi zanieczyszczeniami.
W 2018 roku normę EN 779 zastąpiła norma EN ISO 16890, wprowadzając nowy system oznaczeń filtrów. W tekście pozostajemy przy starszych oznaczeniach (G4, M5, F7, F9 itd.), ponieważ są one nadal powszechnie rozpoznawalne w branży. Dla porównania: M5 odpowiada orientacyjnie klasie ISO ePM₁₀ ≥ 50%, czyli średniej skuteczności filtracji frakcji PM₁₀ na poziomie co najmniej 50% (patrz: tabela poniżej).
Źródło: Materiały własne.
W sezonie grzewczym warto zastosować dodatkowy filtr dokładny F9, jeśli system na to pozwala.
Filtr F9 to filtr dokładny, który skutecznie ogranicza ilość drobnych cząstek pyłu, w tym PM10, PM2,5 i PM1, przedostających się do budynku wraz z powietrzem nawiewanym. Stanowi tym samym dodatkową ochronę przed zanieczyszczeniami obecnymi w smogu.
W praktyce zastosowanie dwóch stopni filtracji (M5 i F9) pozwala najpierw zatrzymać większe zanieczyszczenia, a następnie dokładniej oczyścić powietrze z najdrobniejszych pyłów.
Kiedy jaki filtr do rekuperatora?
Dobór filtrów do rekuperatorów zależy od pory roku, lokalnych warunków i potrzeb użytkowników:
- cały rok: filtr podstawowy, np. M5, jako ochrona przed większymi zanieczyszczeniami;
- wiosna: filtr dokładniejszy, np. F7, może być przydatny w okresie pylenia roślin;
- jesień i zima: w miejscach, gdzie występuje problem smogu, warto zastosować filtr o wyższej skuteczności wobec drobnych pyłów, np. filtr dokładny F9.
Polecamy: Korzyści z rekuperacji dla domu – wpływ na przegrody i materiały budowlane
Jak często wymieniać filtry w rekuperatorze?
Producenci rekuperatorów zazwyczaj zalecają kontrolę i wymianę filtrów co około 3 miesiące. W praktyce częstotliwość wymiany zależy od jakości powietrza, lokalizacji budynku, sezonu i intensywności pracy wentylacji. W okresach zwiększonego stężenia pyłów filtr może zabrudzić się szybciej, dlatego warto regularnie kontrolować jego stan, a nie tylko czekać na komunikat centrali.
Filtr należy wymienić, gdy jest wyraźnie zabrudzony, pojawia się komunikat o konieczności wymiany lub zauważalnie spada wydajność wentylacji.
Wyraźnie zabrudzony, jednolicie szary lub ciemny filtr to znak, że czas na wymianę.
Źródło: Materiały własne.
Zalety i ograniczenia filtrów dokładnych w rekuperacji
Wśród zalet dokładnych filtrów antysmogowych należy wskazać:
- zmniejszenie ilości „pyłów smogowych” nawiewanych do domu;
- filtrację drobnych cząstek PM2,5 i PM1;
- poprawę jakości powietrza wewnątrz budynku;
- dodatkową ochronę w okresach wysokiego stężenia pyłów.
Z drugiej strony:
- filtry dokładne F9 generują większe opory przepływu, co może wpływać na wydajność centrali i zużycie energii;
- niezbędna jest regularna wymiana tych filtrów, aby utrzymać prawidłową i wydajną pracę instalacji.
Filtr antysmogowy nie usuwa wszystkich zanieczyszczeń obecnych w smogu, ale pozwala skutecznie ograniczyć ilość pyłów dostających się do domu wraz z powietrzem nawiewanym.
Ten artykuł może Cię zainteresować: Oddychasz tym przez całą dobę. Sprawdź, co pogarsza jakość powietrza w Twoim domu
FAQ
Czy filtr antysmogowy montuje się zamiast filtra podstawowego?
Nie, filtr F9 montuje się dodatkowo – za filtrem podstawowym M5 na czerpni, więc powietrze przechodzi przez oba stopnie filtracji.
Czy warto stosować filtr antysmogowy przez cały rok?
Nie jest to konieczne, bo generuje dodatkowe opory powietrza, dlatego zwykle zaleca się go na sezon jesienno-zimowy, gdy stężenie smogu jest najwyższe.
Jak poznać, że filtr wymaga wymiany?
Filtr wyraźnie ciemnieje i traci pierwotny kolor, a dodatkowo centrala (zwykle po ok. 90 dniach) domyślnie przypomina o konieczności wymiany.
Źródła
- GIOŚ, normy jakości powietrza w Polsce (powietrze.gios.gov.pl).
- Materiał własne REQNET i PEFLEX.
- PN-EN ISO 16890.
Poznaj nasze pozostałe wpisy blogowe
